دیوان؛ بازتابی از هم‌آوایی فلسفه شرق و غرب در کلام حافظ و گوته

آلبوم دیوان (Divân) اثر عابد عذری، پروژه‌ای است که از بطن تعاملات فرهنگی عمیق بین ادبیات کلاسیک فارسی و رمانتیسیسم آلمانی زاده شده است. عابد عذری، خواننده و آهنگساز سوری-فرانسوی که همواره به دنبال پیوند دادن فرهنگ‌های مختلف از طریق موسیقی بوده، در این اثر به سراغ یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های گفتگوی تمدن‌ها، یعنی «دیوان غربی-شرقی» اثر یوهان ولفگانگ فون گوته رفته است. این آلبوم که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد، تلاشی است برای موسیقایی کردن مفاهیمی که گوته در ستایش حافظ شیرازی و عرفان شرقی سروده بود. در واقع، این اثر تنها یک مجموعه آهنگ نیست، بلکه پلی است که عذری بین سنت موسیقایی خاورمیانه و ساختارهای کلاسیک غربی بنا کرده است.

آلبوم شامل ۲۲ قطعه است که در آن زبان‌های فارسی و آلمانی به تناوب و گاه در هم تنیده حضور دارند. عابد عذری با انتخاب هوشمندانه قطعاتی مانند «شیراز»، «ساقی» و «الکسیر فردوس»، سعی داشته است فضای روحانی غزل‌های حافظ را در کنار ترجمه یا بازسرایی‌های گوته به تصویر بکشد. قطعاتی نظیر 'Bagdad ist nicht weit' و 'Stirb und werde' نشان‌دهنده دقت نظر هنرمند در انتخاب متونی است که از نظر مضمونی با جهان‌بینی صوفیانه حافظ همخوانی دارند. در دنیای موسیقی، آثاری که به بازسازی ادبیات کلاسیک می‌پردازند، معمولاً با چالش عدم تطابق ریتمیک مواجه می‌شوند، اما عذری در این آلبوم با تکیه بر تجربه طولانی خود در ترکیب سازهای شرقی با فضاهای مینیمال، توانسته است تعادلی شنیداری ایجاد کند.