آلبوم موسیقی متن فیلم درخت زندگی اثری درخشان و تحسین‌شده از الکساندر دسپلا

آلبوم موسیقی متن فیلم درخت زندگی The Tree of Life اثری درخشان و تحسین‌شده از الکساندر دسپلا Alexandre Desplat آهنگساز معتبر فرانسوی است. درخت زندگی فیلمی تحسین‌شده از ترنس مالیک Terrence Malick کارگردان متفکر و کم‌کار آمریکایی و برنده نخل طلای جشنواره فیلم کن است. داستان فیلم به شرح اتفاقات زندگی یک خانواده معمولی آمریکایی می‌پردازد که با مرگ یکی از فرزندان خانواده دچار مشکلات حاد فردی و خانوادگی می‌شوند. فیلم از ابتدا با طرح مسئله فردیت و مفاهیم روان‌شناختی نهاد، خود و فراخود آغاز می‌شود. اگرچه فیلم این دو مفهوم را با صرف نظر کردن از مفهوم خود، نهاد را با خود ذاتی و فراخود را با خود متعالی توصیف کرده است؛ اما هر آن‌چه در فیلم روایت می‌شود، موضوع مشغولیت‌های خود در برخورد با اتفاقات زندگی است. این فیلم داستان بحران‌های رخ‌داده برای ترکیب یک خانواده در مواجهه با بحران فقدان فرزند و سوگواری متعاقب آن است. مصیبتی که سبک زندگی و شخصیت افراد خانواده را دست‌خوش تغییرات بنیادی می‌کند و ترنس مالیک در بحبوحه داستان این خانواده، به شرح تاریخ زندگی بشر بر بستر کره زمین پرداخته است. این فیلم همچنین تقابل اخلاق در تعابیر مختلف فلسفی آن است، به‌نوعی تقابل همه نظرات فیلسوفان اخلاق مختلف است که با نگاهی پدیدارشناسانه به بررسی شرح ماوقع زندگی بشر و انسان به‌عنوان متعالی‌ترین گونه زیستی ساکن زمین می‌پردازد. شاید بهترین تعبیر در توصیف این فیلم را بتوان در این بیت از مولوی دید: «ز کجا آمده‌ام، آمدنم بهر چه بود؟» بازیگران اصلی این فیلم جسیکا چاستین Jessica Chastain، برد پیت Brad Pitt و شان پن Sea Penn هستند.

تمام قطعات این فیلم توسط الکساندر دسپلا نوشته‌اند. موسیقی متن این فیلم درون‌مایه‌ای از موسیقی مذهبی و کلیسا دارد. موسیقی کلاسیک نیز بخشی جداناشدنی از فیلم است و به‌واسطه علاقه پدر خانواده به موسیقی، اشاراتی به برخی از مشهورترین آهنگسازان تاریخ شده است. در این فیلم از یوهان برامس Johannes Brahms و آرتورو توسکانینی Arturo Toscanini به‌وضوح یاد شده است و اشاره مستقیمی به سمفونی شماره ۴ برامس شده است. همچنین از قطعات مشهور موسیقی کلیسا همچون سرود مراسم تشییع جنازه Funeral Canticle ساخته جان تاونر John Tavener نیز در این فیلم بهره برده شده است.

الکساندر دسپلا نقشی فوق‌العاده تاثیرگذار در روایت داستان این فیلم دارد. این فیلم را می‌توان در زمره فیلم‌هایی با دیالوگ کم دسته‌بندی کرد و این‌جا است که هنر آهنگساز به‌خوبی به چشم می‌آید. موسیقی غمگین و مفهومی دسپلا که از موسیقی کلیسا و کلاسیک الهام گرفته است، بخشی از عناصر اصلی روایت فیلم هستند. موسیقی اتمسفریک و امبینت که با ریتم‌های کش‌دار همراه می‌شوند، در صحنه‌ّهایی از فیلم که به‌مدت چند دقیقه فاقد گفتگو است، تنها عصر روایی صوتی فیلم است. تصاویر عظیم میکروسکوپی و ماکروسکوپی که ترنس مالیک به تصویر کشیده است، بدون موسیقی دسپلا، گیرایی کافی برای تاثیر بر مخاطب را ندارند و هنر دسپلا در استفاده از سازهایی چون پیانو و چنگ و همچنین استفاده از اصوات محیطی و سکوت در اقتضای زمان، اثری مفهومی، مرموز، بدیع، درون‌گرا، ملانکولیک و اتمسفریک خلق کرده است که بیننده فیلم را مسحور تصاویر و داستانی می‌کند که ترنس مالیک راوی آن است. درخشش دسپلا در این فیلم، آغاز راهی است که او را در سالیان بعد به یکی از برترین آهنگسازان تاریخ سینما تبدیل کرد.