گاهشمار آهنگسازان موسیقی کلاسیک: از قرون وسطی تا به امروز

چه هنرجوی موسیقی کلاسیک باشید و چه فقط از دوست‌داران آن، این گاه‌شمار آهنگسازان کلاسیک دیدی کلی از ویژگی‌های اصلی هر دوره، همراه با مشهورترین آهنگسازان آن، به شما می‌دهد.

در این‌جا، منظور ما از «موسیقی کلاسیک» در معنایی گسترده، سنت موسیقی هنری غرب است؛ یعنی مجموعه‌ای از شیوه‌ها و آثار موسیقایی که از دوره رنسانس شکل گرفتند و در دوره‌های بعدی، از باروک و کلاسیک تا رمانتیک و موسیقی قرن بیستم، گسترش یافتند. این اصطلاح در این مطلب برای تمایز این سنت از موسیقی پاپ، جاز و دیگر گونه‌های موسیقی مدرن به کار رفته است. در این مسیر، فرم‌هایی مانند سمفونی، کنسرتو و سونات به‌تدریج شکل گرفتند، تثبیت شدند و بعدها آهنگسازان با بازتعریف و گسترش آن‌ها به تجربه‌های تازه‌ای دست زدند.

مقدمه: داستان موسیقی از قرون وسطی تا امروز

موسیقی کلاسیک غرب در طول بیش از هزار سال، از سرودهای مذهبی قرون وسطی تا تجربه‌های متنوع موسیقی معاصر، دگرگونی‌های بزرگی را پشت سر گذاشته است. هر دوره با زبان، فرم‌ها، سازها و نگاه زیبایی‌شناختی خاص خود شناخته می‌شود و آهنگسازان آن، در عین تاثیرپذیری از گذشته، مسیرهای تازه‌ای برای بیان موسیقایی ایجاد کرده‌اند. این گاه‌شمار، با مرور دوره‌های اصلی و معرفی آهنگسازان شاخص هر دوره، تصویری فشرده از این مسیر طولانی ارائه می‌دهد و کمک می‌کند جایگاه هر آهنگساز و آثار او را در روند تحول موسیقی بهتر بشناسیم.

دوره‌بندی این گاه‌شمار فقط بر اساس تاریخ تولد آهنگسازان انجام نشده، بلکه سبک، زبان موسیقایی و جایگاه هنری آن‌ها در روند تحول موسیقی نیز در نظر گرفته شده است. به همین دلیل، مرز میان دوره‌ها همیشه کاملا مشخص نیست و بعضی آهنگسازان را می‌توان در بیش از یک دوره هنری جای داد. با این حال، هر آهنگساز در دوره‌ای قرار گرفته که بخش مهم‌تر و تاثیرگذارتر فعالیت هنری او به آن تعلق دارد. به این ترتیب، این گاه‌شمار تلاش می‌کند علاوه بر معرفی آهنگسازان، تصویری از مسیر تغییر و تحول موسیقی کلاسیک از قرون وسطی تا موسیقی معاصر ارائه دهد.

منظور ما از «موسیقی کلاسیک» در معنایی گسترده، سنت موسیقی هنری غرب است؛ یعنی مجموعه‌ای از شیوه‌ها و آثار موسیقایی که از دوره رنسانس شکل گرفتند و در دوره‌های بعدی، از باروک و کلاسیک تا رمانتیک و موسیقی قرن بیستم، گسترش یافتند.

این مقاله بر مبنای مطلبی با عنوان «Classical Music Composer Timeline»، نوشته آرون گرین در وب‌سایت Liveabout است. فهرست اصلی عناوین شامل دوره رنسانس تا معاصر بود و ما دوره قرون وسطی را نیز به آن افزودیم. همچنین در منبع اصلی، فقط نام آهنگسازان بدون توضیحات ذکر شده بود و نام‌های مهمی از جمله آهنگسازان زن را نادیده گرفته شده بود. بدیهی است همچنان ممکن است نام‌هایی باشند که نادیده گرفته شده‌اند. مطلب کنونی، نسخه توسعه‌یافته این مطلب است که در آن توضیحات خلاصه‌ای از هر آهنگساز و همچنین تبدیل تاریخ به آن اضافه شده است. تاریخ خورشیدی هر دوره و عمر آهنگساز نیز داخل براکت آورده شده است تا درک بهتری از دوره زندگی هر آهنگساز و تطبیق آن با تاریخ خورشیدی داشته باشیم. مقاله کنونی هر چند خلاصه، اما دیدی کلی از آهنگسازان بزرگ دوره ۱۶۰۰ ساله اخیر را شامل می‌شود.

اگر می‌خواهید این مسیر را آغاز کنید، در این مطلب بلاگ دنیای موسیقی می‌توانید با زندگی، سبک آهنگسازی و آثار مهم آهنگسازان دوره‌های مختلف بیشتر آشنا می‌شوید و می‌توانید با شنیدن آثارشان، این گاه‌شمار را از یک فهرست تاریخی به تجربه‌ای واقعی از تاریخ موسیقی تبدیل کنید. همچنین توصیه می‌کنیم که مطالب مرتبط با «۵۰ آهنگساز برتر تاریخ» موسیقی که پیش از این منتشر کرده‌ایم را مطالعه کنید.

مطلب کنونی، نسخه توسعه‌یافته این مطلب است که در آن توضیحات خلاصه‌ای از هر آهنگساز و همچنین تبدیل تاریخ به آن اضافه شده است.

دوره قرون وسطی: حدود ۵۰۰-۱۴۰۰ [حدود ۱۲۱-۷۷۹]

قرون وسطی دوره‌ای گسترده در تاریخ موسیقی غرب بود که بخش مهمی از سنت موسیقایی آن با کلیسا و آیین‌های مذهبی پیوند داشت. در این دوره، سرود گرگوریانی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گونه‌های موسیقی مذهبی شکل گرفت و گسترش یافت و در کنار آن، شیوه‌های تازه‌ای برای سازمان‌دهی صداها و نوشتن موسیقی پدید آمد. از دل همین تحولات، موسیقی چندصدایی اولیه به‌تدریج شکل گرفت و آهنگسازان به تجربه با ترکیب هم‌زمان خطوط ملودیک روی آوردند. در سده‌های پایانی قرون وسطی، موسیقی از نظر ساختار، نت‌نویسی و تنوع فرم‌ها پیچیده‌تر شد و در کنار موسیقی مذهبی، گونه‌های سکولار نیز رونق گرفتند. این تحولات در نهایت زمینه را برای دگرگونی‌های گسترده‌تر موسیقی در دوره رنسانس فراهم کردند.

گیدو د آرتسو (Guido d'Arezzo)

حدود ۹۹۱-حدود ۱۰۳۳ (حدود ۳۷۰-حدود ۴۱۲)

راهب و نظریه‌پرداز ایتالیایی که با نظام سلفژ، شیوه آموزش نت‌خوانی و تحول نت‌نویسی، تاثیری ماندگار بر آموزش موسیقی غرب گذاشت.

هیلدگارد فون بینگن (Hildegard von Bingen)

۱۰۹۸-۱۱۷۹ (۴۷۷-۵۵۸)

آهنگساز، نویسنده و راهبه آلمانی که سرودهای مذهبی و مجموعه «Symphonia» او را به یکی از مهم‌ترین چهره‌های موسیقی قرون وسطی تبدیل کرده است.

لئونن (Léonin)

حدود ۱۱۵۰-حدود ۱۲۰۰ (حدود ۵۲۹-حدود ۵۷۹)

آهنگساز فرانسوی و از نخستین چهره‌های شناخته‌شده چندصدایی که در شکل‌گیری مکتب نوتردام و توسعه ارگانوم نقش مهمی داشت.

پروتن (Pérotin)

حدود ۱۱۶۰-حدود ۱۲۲۵ (حدود ۵۳۹-حدود ۶۰۴)

آهنگساز فرانسوی و از پیشگامان چندصدایی که با گسترش آثار چندبخشی، امکانات صوتی و ساختاری موسیقی مکتب نوتردام را توسعه داد.

گیوم دو ماشو (Guillaume de Machaut)

حدود ۱۳۰۰-۱۳۷۷ (حدود ۶۷۹-۷۵۶)

آهنگساز و شاعر فرانسوی که از مهم‌ترین چهره‌های اواخر قرون وسطی بود و در تحول موسیقی چندصدایی و فرم‌های سکولار نقش داشت.

فیلیپ دو ویتری (Philippe de Vitry)

۱۲۹۱-۱۳۶۱ (۶۷۰-۷۴۱)

آهنگساز، شاعر و نظریه‌پرداز فرانسوی که در تحول ریتم، نت‌نویسی و شیوه‌های آهنگسازی موسیقی اواخر قرون وسطی تاثیری مهم داشت.

فرانچسکو لاندینی (Francesco Landini)

حدود ۱۳۲۵-حدود ۱۳۹۷ (حدود ۷۰۳-حدود ۷۷۶)

آهنگساز، شاعر و نوازنده ایتالیایی که از برجسته‌ترین نمایندگان موسیقی سکولار ایتالیا در سده چهاردهم و مکتب ترچنتو بود.

دوره رنسانس: ۱۴۰۰-۱۶۰۰ [۷۷۹-۹۷۹]

واژه «رنسانس» به معنای «زایش دوباره» است و این دوره با افزایش توجه به امور دنیوی شناخته می‌شود؛ از فرهنگ یونان و روم باستان گرفته تا کاوش‌های علمی و سفر به سرزمین‌های دوردست. آهنگسازان نیز علاقه‌مند بودند از قیدوبندهای عقیدتی فاصله بگیرند و با دنیوی‌کردن قالب‌هایی که پیش‌تر کارکرد مذهبی داشتند، به آفرینش آثاری پیچیده‌تر و از نظر هارمونیک غنی‌تر روی بیاورند.

این دوره از نظر خلاقیت و نوآوری موسیقایی بسیار پربار بود؛ چنان‌که رواج شیوه‌ها و قالب‌هایی مانند کانتوس فیرموس (بخشی از ملودی‌های ثابت آوازی کلیسا که تغییر در آن‌ها ممنوع است)، کرال، شانسون‌های فرانسوی و مادریگال (آواز غیرمذهبی دوران رنسانس) گواه آن است. از آهنگسازان برجسته این دوره می‌توان به این افراد اشاره کرد:

گیوم دو فه (Guillaume Dufay)

حدود ۱۴۰۰-۱۴۷۴ (حدود ۷۷۹-۸۵۳)

آهنگساز فرانسوی‌-فلاندری که از مهم‌ترین چهره‌های گذار از قرون وسطی به رنسانس بود و در تحول چندصدایی نقش برجسته‌ای داشت.

یوهانس اوکگم (Johannes Ockeghem)

حدود ۱۴۲۰-۱۴۹۷ (حدود ۷۹۹-۸۷۶)

آهنگساز برجسته مکتب فلاندری که با چندصدایی پیچیده، خطوط ملودیک مستقل و آثار مذهبی گسترده، موسیقی رنسانس را غنا بخشید.

الکساندر آگریکولا (Alexander Agricola)

حدود ۱۴۴۶-۱۵۰۶ (حدود ۸۲۵-۸۸۵)

آهنگساز هلندی رنسانس که در آثار آوازی و سازی خود از امکانات پیچیده و چندلایه مکتب فلاندری بهره گرفت.

ژوسکن د پره (Josquin des Prez)

حدود ۱۴۵۰-۱۵۲۱ (حدود ۸۲۹-۹۰۰)

از تاثیرگذارترین آهنگسازان رنسانس که با چندصدایی روشن، بیان دقیق متن و کنترل ساختار موسیقایی، الگویی مهم برای نسل‌های بعد شد.

پیر دو لا رو (Pierre de la Rue)

حدود ۱۴۶۰-۱۵۱۸ (حدود ۸۳۹-۸۹۷)

آهنگساز فلاندری و از چهره‌های مهم نسل پیش از ژوسکن که آثار مذهبی و چندصدایی فراوانی با ساختارهای متراکم پدید آورد.

رابرت فیرفکس (Robert Fayrfax)

۱۴۶۴-۱۵۲۱ (۸۴۳-۹۰۰)

آهنگساز انگلیسی دوره تودور که در گسترش چندصدایی مذهبی و موسیقی درباری انگلستان نقشی مهم ایفا کرد.

فرانسیسکو د پنالوسا (Francisco de Peñalosa)

حدود ۱۴۷۰-۱۵۲۸ (حدود ۸۴۹-۹۰۷)

آهنگساز اسپانیایی رنسانس که بیشتر به‌خاطر آثار مذهبی، موتت‌ها و موسیقی چندصدایی آوازی خود شناخته می‌شود.

کلمان ژانکن (Clément Janequin)

حدود ۱۴۸۵-۱۵۵۸ (حدود ۸۶۴-۹۳۷)

آهنگساز فرانسوی رنسانس که با شانسون‌های روایی و تصویری، از جمله قطعاتی با تقلید صداهای نبرد و طبیعت، به شهرت گسترده‌ای رسید.

لودویگ زنفل (Ludwig Senfl)

حدود ۱۴۸۶-۱۵۴۲ (حدود ۸۶۵-۹۲۱)

آهنگساز و خواننده سوئیسی‌-آلمانی که در موسیقی آوازی رنسانس، به‌ویژه آثار چندصدایی مذهبی و سکولار، جایگاهی مهم داشت.

مادالنا کاسولانا (Maddalena Casulana)

حدود ۱۵۴۴-حدود ۱۵۹۰ (حدود ۹۲۳-حدود ۹۶۹)

آهنگساز و نوازنده ایتالیایی که از نخستین زنان آهنگساز بود که آثارش با نام خودش چاپ شد و به‌ویژه با مادریگال‌هایش شهرت یافت.

کلمنت ژانکن (Clément Janequin)

حدود ۱۴۸۵-۱۵۵۸ (حدود ۸۶۴-۹۳۷)

آهنگساز فرانسوی که در شانسون‌های تصویری خود صداهای طبیعت، جنگ و زندگی روزمره را با تکنیک‌های خلاقانه بازآفرینی کرد.

ژان موتون (Jean Mouton)

حدود ۱۴۵۹-۱۵۲۲ (حدود ۸۳۸-۹۰۱)

آهنگساز فرانسوی رنسانس که با موتت‌ها و بافت‌های چندصدایی منسجم، یکی از استادان مهم موسیقی آوازی در نسل پس از ژوسکن بود.

فرانچسکو کانووا دا میلانو (Francesco Canova da Milano)

۱۴۹۷-۱۵۴۳ (۸۷۶-۹۲۲)

آهنگساز و نوازنده برجسته لوت ایتالیایی که قطعات سازی ظریف و پیچیده‌اش از مهم‌ترین آثار ادبیات لوت رنسانس به‌شمار می‌روند.

کریستوبال د مورالس (Cristóbal de Morales)

حدود ۱۵۰۰-۱۵۵۳ (حدود ۸۷۹-۹۳۲)

آهنگساز اسپانیایی رنسانس که بیشتر برای آثار مذهبی، موتت‌ها و موسیقی آوازی چندصدایی با بیان عمیق شناخته می‌شود.

ژاک آرکادلت (Jacques Arcadelt)

حدود ۱۵۰۷-۱۵۶۸ (حدود ۸۸۶-۹۴۷)

آهنگساز فرانسوی‌-فلاندری که مادریگال‌ها و شانسون‌های روان و ملودیک او در سراسر اروپا رواج یافتند.

توماس تالیس (Thomas Tallis)

حدود ۱۵۰۵-۱۵۸۵ (حدود ۸۸۴-۹۶۴)

آهنگساز انگلیسی و از چهره‌های برجسته موسیقی مذهبی که در دوره‌های گوناگون مذهبی انگلستان آثار آوازی مهمی پدید آورد.

رابرت کارور (Robert Carver)

حدود ۱۴۸۵-حدود ۱۵۷۰ (حدود ۸۶۴-حدود ۹۴۹)

آهنگساز اسکاتلندی که آثار مذهبی چندصدایی او با بافت گسترده و باشکوه، جایگاهی ویژه در موسیقی رنسانس بریتانیا دارند.

فرانچسکو سوتو د لانگا (Francesco Soto de Langa)

۱۵۳۴-۱۶۱۹ (۹۱۳-۹۹۸)

خواننده، آهنگساز و روحانی اسپانیایی که در موسیقی مذهبی اواخر رنسانس، به‌ویژه در محیط موسیقایی رم، فعالیت داشت.

جوزفو گوامی (Gioseffo Guami)

۱۵۴۲-۱۶۱۱ (۹۲۱-۹۹۰)

آهنگساز، نوازنده و ارگ‌نواز ایتالیایی که در موسیقی کلیسایی و سازی فعالیت کرد و با سنت موسیقی ونیز پیوند داشت.

آندره‌آ گابریلی (Andrea Gabrieli)

حدود ۱۵۳۲-۱۵۸۵ (حدود ۹۱۱-۹۶۴)

آهنگساز و ارگ‌نواز ایتالیایی و از چهره‌های مکتب ونیز که در گسترش موسیقی سازی و استفاده فضایی از گروه‌های صوتی تاثیرگذار بود.

جووانی پیرلوئیجی دا پالسترینا (Giovanni Pierluigi da Palestrina)

حدود ۱۵۲۵-۱۵۹۴ (حدود ۹۰۴-۹۷۳)

آهنگساز ایتالیایی که سبک متعادل و شفاف او به الگویی مهم برای چندصدایی موسیقی کلیسایی و آموزش کنترپوان تبدیل شد.

فرانچسکو گوئررو (Francisco Guerrero)

۱۵۲۸-۱۵۹۹ (۹۰۶-۹۷۸)

آهنگساز اسپانیایی رنسانس که در موسیقی مذهبی، موتت و آثار آوازی چندصدایی جایگاهی مهم در سنت موسیقی اسپانیا داشت.

اورلاندو د لاسوس (Orlando di Lasso)

۱۵۳۲-۱۵۹۴ (۹۱۱-۹۷۳)

آهنگساز فلاندری پرکار که در زبان‌های گوناگون آثاری آفرید و از برجسته‌ترین نمایندگان چندصدایی اواخر رنسانس به‌شمار می‌رود.

فرانسوا-اوستاش دو کوروا (François-Eustache Du Caurroy)

۱۵۴۹-۱۶۰۹ (۹۲۸-۹۸۸)

آهنگساز فرانسوی اواخر رنسانس که آثار مذهبی و چندصدایی او از نمونه‌های مهم موسیقی دربار و کلیسای فرانسه بودند.

جووانی گابریلی (Giovanni Gabrieli)

حدود ۱۵۵۴-۱۶۱۲ (حدود ۹۳۳-۹۹۱)

آهنگساز و ارگ‌نواز ایتالیایی که در موسیقی ونیزی، به‌ویژه گروه‌های سازی، کنترست صوتی و بهره‌گیری فضایی از صدا نوآوری کرد.

توماس لوئیس د ویکتوریا (Tomás Luis de Victoria)

حدود ۱۵۴۸-۱۶۱۱ (حدود ۹۲۷-۹۹۰)

آهنگساز اسپانیایی که آثار مذهبی، موتت‌ها و موسیقی آوازی چندصدایی او از عالی‌ترین نمونه‌های موسیقی کلیسایی اواخر رنسانس محسوب می‌شوند.

ویلیام برد (William Byrd)

حدود ۱۵۴۰-۱۶۲۳ (حدود ۹۱۹-۱۰۰۲)

آهنگساز انگلیسی که در موسیقی مذهبی و سکولار، مادریگال، موتت و آثار صفحه‌کلید، میراثی گسترده و اثرگذار برجای گذاشت.

کارلو جزوالدو (Carlo Gesualdo)

حدود ۱۵۶۶-۱۶۱۳ (حدود ۹۴۵-۹۹۲)

آهنگساز و اشراف‌زاده ایتالیایی که مادریگال‌هایش با کروماتیسم، هارمونی‌های جسورانه و بیان عاطفی شدید، از مرزهای رنسانس فراتر رفتند.

یان پیترزون سولینک (Jan Pieterszoon Sweelinck)

۱۵۶۲-۱۶۲۱ (۹۴۱-۱۰۰۰)

آهنگساز و ارگ‌نواز هلندی که از چهره‌های مهم گذار رنسانس به باروک بود و بر سنت ارگ‌نوازی شمال اروپا تاثیر گذاشت.

واژه «رنسانس» به معنای «زایش دوباره» است و این دوره با افزایش توجه به امور دنیوی شناخته می‌شود؛ از فرهنگ یونان و روم باستان گرفته تا کاوش‌های علمی و سفر به سرزمین‌های دوردست.

دوره باروک: ۱۶۰۰-۱۷۵۰ [۹۷۹-۱۱۲۹]

باروک پس از رنسانس شکل گرفت و دوره‌ای تازه در تاریخ موسیقی غرب بود؛ دوره‌ای که با سبک بصری پیچیده‌تر و حتی گاه اغراق‌آمیز شناخته می‌شود. این ویژگی تا اندازه‌ای در موسیقی آن نیز دیده می‌شود.

آثار موسیقایی دوره باروک به سمت بافت هموفونیک رفتند؛ یعنی ساختاری که در آن یک ملودی اصلی وجود دارد و همراهی هارمونیک از آن پشتیبانی می‌کند. تونالیته نیز دست‌خوش تغییرات زیادی شد.

این دوره همچنین با رواج فوگ، نوعی آهنگسازی چندصدایی بر پایه یک تم اصلی یا سوژه و خطوط ملودیک تقلیدکننده، و نیز ظهور اپرا شناخته می‌شود؛ نخستین اپراها نیز حدود سال ۱۶۰۰ ساخته شدند. مشهورترین آهنگساز دوره باروک یوهان سباستیان باخ است که از بزرگ‌ترین آهنگسازان تاریخ موسیقی نیز به‌شمار می‌رود، اگر بزرگ‌ترین آهنگساز تاریخ محسوب نشود. در ادامه مهم‌ترین نام‌های این دوره را هم مرور می‌کنیم:

کلودیو مونته‌وردی (Claudio Monteverdi)

۱۵۶۷-۱۶۴۳ (۹۴۶-۱۰۲۲)

آهنگساز ایتالیایی و چهره‌ای محوری در گذار رنسانس به باروک که با اپرا و آثار آوازی خود زبان موسیقی نمایشی را دگرگون کرد.

فرانچسکا کاچینی (Francesca Caccini)

۱۵۸۷-۱۶۴۱ (۹۶۶-۱۰۱۹)

آهنگساز، خواننده و نوازنده ایتالیایی دربار مدیچی که در تحول موسیقی نمایشی و نخستین تجربه‌های اپرایی باروک نقشی مهم داشت.

جان داولند (John Dowland)

۱۵۶۳-۱۶۲۶ (۹۴۲-۱۰۰۵)

آهنگساز و نوازنده لوت انگلیسی که با ترانه‌های آوازی، قطعات لوت و بیان عاطفی اغلب اندوهگین خود شهرت یافت.

هیرونیموس پرتوریوس (Hieronymus Praetorius)

۱۵۶۰-۱۶۲۹ (۹۳۹-۱۰۰۸)

آهنگساز و ارگ‌نواز آلمانی که آثار مذهبی و شیوه ارگ‌نوازی او در شکل‌گیری سنت موسیقی شمال آلمان اهمیت داشت.

فرای مانوئل کاردوزو (Frei Manuel Cardoso)

۱۵۶۶-۱۶۵۰ (۹۴۵-۱۰۲۹)

آهنگساز پرتغالی و از چهره‌های برجسته موسیقی مذهبی شبه‌جزیره ایبری که در گذار از زبان رنسانس به باروک فعالیت داشت.

هاینریش شوتس (Heinrich Schütz)

۱۵۸۵-۱۶۷۲ (۹۶۴-۱۰۵۱)

آهنگساز آلمانی که دستاوردهای موسیقی ایتالیایی را با سنت آوازی آلمان پیوند داد و از بنیان‌گذاران مهم باروک آلمانی بود.

ژان-باپتیست لولی (Jean-Baptiste Lully)

۱۶۳۲-۱۶۸۷ (۱۰۱۱-۱۰۶۶)

آهنگساز فرانسوی‌-ایتالیایی که با اپرا، باله و موسیقی درباری، سبک نمایشی مشخصی برای موسیقی باروک فرانسه ایجاد کرد.

دیتریش بوکستهوده (Dieterich Buxtehude)

حدود ۱۶۳۷-۱۷۰۷ (حدود ۱۰۱۶-۱۰۸۶)

آهنگساز و ارگ‌نواز آلمانی‌-دانمارکی که در موسیقی ارگ و آثار مذهبی، بر سنت شمال آلمان و نسل بعدی آهنگسازان اثر گذاشت.

جاکومو کاریسیمی (Giacomo Carissimi)

۱۶۰۵-۱۶۷۴ (۹۸۴-۱۰۵۳)

آهنگساز ایتالیایی و از پیشگامان اوراتوریو که در گسترش موسیقی آوازی و بیان دراماتیک آثار مذهبی نقشی مهم ایفا کرد.

باربارا استراتزی (Barbara Strozzi)

۱۶۱۹-۱۶۷۷ (۹۹۸-۱۰۵۶)

آهنگساز و خواننده ونیزی که بخش بزرگی از آثارش را به موسیقی آوازی سکولار اختصاص داد و از چهره‌های برجسته زنان باروک بود.

ایزابلا لئوناردا (Isabella Leonarda)

۱۶۲۰-۱۷۰۴ (۹۹۹-۱۰۸۳)

آهنگساز ایتالیایی و راهبه‌ای در نوارا که مجموعه‌ای گسترده از آثار مذهبی و سازی نوشت و از مهم‌ترین زنان آهنگساز باروک بود.

مارک-آنتوان شارپانتیه (Marc-Antoine Charpentier)

۱۶۴۳-۱۷۰۴ (۱۰۲۲-۱۰۸۳)

آهنگساز فرانسوی که در موسیقی مذهبی، اپرا و آثار آوازی فعالیت داشت و به‌خاطر بیان دراماتیک و رنگ‌آمیزی ارکسترال شناخته می‌شود.

پترونیو فرانچسکینی (Petronio Franceschini)

۱۶۵۰-۱۶۸۰ (۱۰۲۹-۱۰۵۹)

آهنگساز ایتالیایی مکتب بولونیا که در موسیقی سازی و آوازی فعالیت داشت و آثاری در سنت کنسرتو و موسیقی مجلسی برجای گذاشت.

آرکانجلو کورلی (Arcangelo Corelli)

۱۶۵۳-۱۷۱۳ (۱۰۳۲-۱۰۹۲)

آهنگساز و ویولنیست ایتالیایی که در تثبیت کنسرتو گروسو، سونات و زبان موسیقی سازی باروک تأثیری تعیین‌کننده داشت.

یوهان پاخلبل (Johann Pachelbel)

۱۶۵۳-۱۷۰۶ (۱۰۳۲-۱۰۸۵)

آهنگساز و ارگ‌نواز آلمانی که در موسیقی مذهبی و آثار کلاویه‌ای فعالیت داشت و «کانن در ر» مشهورترین اثر منسوب به اوست.

هنری پورسل (Henry Purcell)

۱۶۵۹-۱۶۹۵ (۱۰۳۸-۱۰۷۴)

آهنگساز برجسته انگلیسی که اپرا، موسیقی درباری، آثار مذهبی و قطعات سازی را با زبانی متمایز و خلاقانه درهم آمیخت.

فرانسوا کوپرن (François Couperin)

۱۶۶۸–۱۷۳۳ (۱۰۴۷–۱۱۱۲)

آهنگساز و نوازنده فرانسوی که با قطعات ظریف برای کلاوسن و نقش مهم خود در موسیقی درباری فرانسه شهرت یافت.

آلساندرو اسکارلاتی (Alessandro Scarlatti)

۱۶۶۰-۱۷۲۵ (۱۰۳۹-۱۱۰۴)

آهنگساز ایتالیایی و از چهره‌های اصلی مکتب اپرای ناپل که در تکامل فرم‌های اپرا و زبان آوازی قرن هجدهم تاثیرگذار بود.

توماسو آلبینونی (Tomaso Albinoni)

۱۶۷۱-۱۷۵۱ (۱۰۵۰-۱۱۳۰)

آهنگساز ایتالیایی که با کنسرتوها، سونات‌ها و موسیقی مجلسی خود یکی از چهره‌های مهم سنت سازی باروک ونیز بود.

الیزابت ژاکه دو لا گوئر (Élisabeth Jacquet de La Guerre)

۱۶۶۵-۱۷۲۹ (۱۰۴۴-۱۱۰۸)

آهنگساز و نوازنده فرانسوی که در موسیقی درباری، سونات و کانتاتا فعالیت داشت و از زنان برجسته آهنگساز فرانسه باروک بود.

آنتونیو ویوالدی (Antonio Vivaldi)

۱۶۷۸-۱۷۴۱ (۱۰۵۷-۱۱۲۰)

آهنگساز و ویولنیست ونیزی که با کنسرتوهایش، به‌ویژه «چهارفصل»، در تثبیت فرم کنسرتو و زبان سازی باروک نقش داشت.

جرج فردریک هندل (George Frideric Handel)

۱۶۸۵-۱۷۵۹ (۱۰۶۴-۱۱۳۸)

آهنگساز آلمانی‌تبار بریتانیایی که در اپرا و اوراتوریو به شهرت رسید و «مسیحا» شناخته‌شده‌ترین اثر اوست.

ژان-فیلیپ رامو (Jean-Philippe Rameau)

۱۶۸۳-۱۷۶۴ (۱۰۶۲-۱۱۴۳)

آهنگساز و نظریه‌پرداز فرانسوی که در اپرا و تدوین نظریه هارمونی، نقشی مهم در گذار موسیقی باروک به کلاسیک داشت.

جوزپه دومنیکو اسکارلاتی (Giuseppe Domenico Scarlatti)

۱۶۸۵-۱۷۵۷ (۱۰۶۴-۱۱۳۶)

آهنگساز ایتالیایی که بیش از همه با مجموعه گسترده سونات‌های موومانی برای سازهای شستی‌دار و نوآوری‌های هارمونیک شناخته می‌شود.

آثار موسیقایی دوره باروک به سمت بافت هموفونیک رفتند؛ یعنی ساختاری که در آن یک ملودی اصلی وجود دارد و همراهی هارمونیک از آن پشتیبانی می‌کند

یوهان سباستیان باخ (Johann Sebastian Bach)

۱۶۸۵-۱۷۵۰ (۱۰۶۴-۱۱۲۹)

آهنگساز و نوازنده آلمانی که فوگ، کانتاتا، آثار ارگ و موسیقی سازی او نقطه اوج بسیاری از دستاوردهای موسیقی باروک محسوب می‌شوند.

دوره کلاسیک: ۱۷۵۰-۱۸۲۰ [۱۱۲۹-۱۱۹۹]

این دوره زمان ظهور نام‌آوران بزرگ موسیقی کلاسیک است؛ موتسارت، بتهوون، پاگانینی، روسینی و دیگر آهنگسازانی که برخی از ماندگارترین آثار موسیقی را آفریدند. در این دوره، موسیقی‌دانان دوباره به فرم‌های منظم‌تر روی آوردند و برای دستیابی به کمال موسیقایی، قواعد و مقررات سخت‌گیرانه‌تری را در آهنگسازی پذیرفتند.

این دوره با باروک آغاز و به رمانتیک ختم می‌شود؛ بدیهی است برخی از نام‌های ذکرشده را می‌توان در این دوره‌ها نیز گنجاند. این آهنگسازان مرزی دوره گذار، زمینه‌ساز شکل‌گیری دوره‌های بعدی هستند.

ویلهلم فریدمان باخ (Wilhelm Friedemann Bach)

۱۷۱۰-۱۷۸۴ (۱۰۸۹-۱۱۶۳)

پسر ارشد یوهان سباستیان باخ که در موسیقی سازی و صفحه‌کلید فعالیت کرد و میان زبان باروک و گرایش‌های تازه‌تر سبک شخصی خود را شکل داد.

کارل فیلیپ امانوئل باخ (Carl Philipp Emanuel Bach)

۱۷۱۴-۱۷۸۸ (۱۰۹۳-۱۱۶۷)

پسر یوهان سباستیان باخ که در گذار از باروک به کلاسیک نقش داشت و با سبک حساس و بیان احساسی خود شناخته شد.

یوهان اشتامیتس (Johann Stamitz)

۱۷۱۷-۱۷۵۷ (۱۰۹۶-۱۱۳۶)

آهنگساز و رهبر ارکستر بوهمیایی و از چهره‌های اصلی مکتب مانهایم که در پویایی و شکل‌گیری زبان ارکسترال کلاسیک نوآوری کرد.

یوهان کریستین باخ (Johann Christian Bach)

۱۷۳۵-۱۷۸۲ (۱۱۱۴-۱۱۶۱)

کوچک‌ترین پسر یوهان سباستیان باخ که با موسیقی گالانت و کنسرتوهایش در شکل‌گیری زبان روشن و متعادل کلاسیک تاثیر گذاشت.

یوهان کریستوف فریدریش باخ (Johann Christoph Friedrich Bach)

۱۷۳۲-۱۷۹۵ (۱۱۱۱-۱۱۷۴)

یکی از پسران باخ که در موسیقی ارکسترال، سمفونی و آثار مجلسی فعالیت کرد و از زبان موسیقایی در حال شکل‌گیری کلاسیک بهره برد.

یوهان ارنست باخ (Johann Ernst Bach)

۱۷۲۲-۱۷۷۷ (۱۱۰۱-۱۱۵۶)

آهنگساز و نوازنده آلمانی از خاندان باخ که آثار ارگ، کانتاتا و موسیقی مذهبی او میان سنت باروک و گرایش‌های کلاسیک قرار می‌گیرد.

یوهان گوتلیب گلدبرگ (Johann Gottlieb Goldberg)

۱۷۲۷-۱۷۵۶ (۱۱۰۶-۱۱۳۵)

نوازنده و آهنگساز آلمانی که نامش بیش از همه با اجرای «واریاسیون‌های گلدبرگ» و ارتباط نزدیکش با یوهان سباستیان باخ شناخته می‌شود.

یوهان گئورگ آلبرشتسبرگر (Johann Georg Albrechtsberger)

۱۷۳۶-۱۸۰۹ (۱۱۱۴-۱۱۸۷)

آهنگساز، ارگ‌نواز و نظریه‌پرداز اتریشی که در آموزش کنترپوان و آهنگسازی اهمیت داشت و از استادان برجسته نسل بتهوون بود.

یوهان گئورگ لئوپولد موتسارت (Johann Georg Leopold Mozart)

۱۷۱۹-۱۷۸۷ (۱۰۹۸-۱۱۶۶)

آهنگساز، ویولنیست و مدرس اتریشی و پدر ولفگانگ موتسارت که علاوه بر آهنگسازی، در آموزش ویولن نیز تاثیری مهم داشت.

ماریا ترزا آغنسی (Maria Teresa Agnesi)

۱۷۲۰-۱۷۹۵ (۱۱۱۹-۱۱۷۴)

آهنگساز و خواننده ایتالیایی که در اپرا، کانتاتا و موسیقی سازی فعالیت داشت و در محافل موسیقی میلان به شهرت رسید.

فرانتس یوزف هایدن (Franz Joseph Haydn)

۱۷۳۲-۱۸۰۹ (۱۱۱۱-۱۱۸۷)

آهنگساز اتریشی و از معماران اصلی سبک کلاسیک که در تکامل سمفونی، کوارتت زهی و موسیقی مجلسی نقشی بنیادین داشت.

کریستف ویلیبالد گلوک (Christoph Willibald Gluck)

۱۷۱۴-۱۷۸۷ (۱۰۹۳-۱۱۶۶)

آهنگساز آلمانی که با اصلاحات اپرایی خود بر سادگی دراماتیک، پیوند موسیقی و متن و انسجام نمایشی تاکید کرد.

ماریا ترزیا فون پارادیس (Maria Theresia von Paradis)

۱۷۵۹-۱۸۲۴ (۱۱۳۸-۱۲۰۳)

آهنگساز، پیانیست و خواننده اتریشی که با وجود نابینایی، فعالیت گسترده‌ای داشت و آثاری برای پیانو، موسیقی مجلسی و آواز نوشت.

لوئیجی بوکرینی (Luigi Boccherini)

۱۷۴۳-۱۸۰۵ (۱۱۲۱-۱۱۸۴)

آهنگساز و ویولن‌سل‌نواز ایتالیایی که با موسیقی مجلسی خود، به‌ویژه کوارتت‌ها و کوئینتت‌های زهی، به گسترش این قالب‌ها کمک کرد.

ماریانا مارتینس (Marianna Martines)

۱۷۴۴-۱۸۱۲ (۱۱۲۳-۱۱۹۱)

آهنگساز، پیانیست و خواننده وینی که در موسیقی آوازی و سازی فعالیت داشت و از نخستین زنان پذیرفته‌شده در آکادمی فیلارمونیک بولونیا بود.

دومنیکو چیماروزا (Domenico Cimarosa)

۱۷۴۹-۱۸۰۱ (۱۱۲۸-۱۱۷۹)

آهنگساز ایتالیایی مکتب ناپل که با اپراهای کمدی، به‌ویژه «ازدواج پنهانی»، و سبک روان و ملودیک خود شهرت یافت.

آنتونیو سالیری (Antonio Salieri)

۱۷۵۰-۱۸۲۵ (۱۱۲۹-۱۲۰۴)

آهنگساز ایتالیایی‌تبار فعال در وین که در اپرا، موسیقی مذهبی و آموزش آهنگسازی حضور داشت و از چهره‌های مهم موسیقی دربار بود.

موتسیو کلمنتی (Muzio Clementi)

۱۷۵۲-۱۸۳۲ (۱۱۳۱-۱۲۱۱)

آهنگساز، پیانیست و مدرس ایتالیایی‌-انگلیسی که در تکامل تکنیک نوازندگی و ادبیات آموزشی پیانو تاثیری مهم گذاشت.

ولفگانگ آمادئوس موتسارت (Wolfgang Amadeus Mozart)

۱۷۵۶-۱۷۹۱ (۱۱۳۵-۱۱۷۰)

آهنگساز اتریشی که در اپرا، سمفونی، کنسرتو و موسیقی مجلسی آثاری آفرید که تعادل، تنوع و بیان موسیقی کلاسیک را به اوج رساندند.

فرانتس زاور زوسمایر (Franz Xaver Süssmayr)

۱۷۶۶-۱۸۰۳ (۱۱۴۵-۱۱۸۲)

آهنگساز اتریشی که بیش از همه به همکاری با موتسارت و مشارکت در تکمیل «رکوئیم» او شناخته می‌شود.

لودویگ فان بتهوون (Ludwig van Beethoven)

۱۷۷۰-۱۸۲۷ (۱۱۴۹-۱۲۰۶)

آهنگساز آلمانی که با گسترش فرم، هارمونی و بیان شخصی، زبان موسیقی کلاسیک را دگرگون کرد و پلی اساسی به رمانتیسم ساخت.

نیکولو پاگانینی (Niccolò Paganini)

۱۷۸۲-۱۸۴۰ (۱۱۶۱-۱۲۱۹)

ویولنیست و آهنگساز ایتالیایی که تکنیک خیره‌کننده نوازندگی و آثار نمایشی او بر تحول موسیقی ویولن و رمانتیسم اثر گذاشت.

کارل ماریا فون وبر (Carl Maria von Weber)

۱۷۸۶-۱۸۲۶ (۱۱۶۵-۱۲۰۵)

آهنگساز آلمانی که با اپراهایش در شکل‌گیری سنت اپرای رمانتیک آلمان و توسعه رنگ‌آمیزی ارکسترال نقشی مهم داشت.

فرانتس شوبرت (Franz Schubert)

۱۷۹۷-۱۸۲۸ (۱۱۷۶-۱۲۰۷)

آهنگساز اتریشی که در لید، موسیقی مجلسی و سمفونی آثاری آفرید و با پیوند سنت کلاسیک و بیان شخصی، به رمانتیسم راه گشود.

جواکینو روسینی (Gioachino Rossini)

۱۷۹۲-۱۸۶۸ (۱۱۷۱-۱۲۴۷)

آهنگساز ایتالیایی که در اپراهای کمدی و جدی با ملودی‌های درخشان، ریتم پرتحرک و ساختارهای نمایشی پویا شهرت یافت.

دومنیکو گائتانو دونیزتی (Gaetano Donizetti)

۱۷۹۷-۱۸۴۸ (۱۱۷۶-۱۲۲۷)

آهنگساز ایتالیایی که با اپراهای آوازی و دراماتیک خود، یکی از چهره‌های مهم تحول اپرای ایتالیایی در قرن نوزدهم شد.

موسیقی‌دانان دوباره به فرم‌های منظم‌تر روی آوردند و برای دستیابی به کمال موسیقایی، قواعد و مقررات سخت‌گیرانه‌تری را در آهنگسازی پذیرفتند.

دوره رمانتیک: ۱۸۲۰-۱۹۰۰ [۱۱۹۹-۱۲۷۹]

رمانتیسم دوره‌ای بسیار پربار در تاریخ موسیقی بود؛ دوره‌ای بیان‌گر، دراماتیک و ارکسترال که در آن موسیقی با سطحی از نمایش و احساس‌گرایی خلق و اجرا می‌شد که در دوره‌های پیشین سابقه نداشت.

برای نمونه می‌توان به «سواران والکری» واگنر یا «اورتور ۱۸۱۲» چایکوفسکی اشاره کرد. آهنگسازان به موضوعاتی مانند عشق رمانتیک، امور فراطبیعی و حتی مرگ پرداختند. برخی از تاریخ و ترانه‌های فولکلور سرزمین خود الهام گرفتند و برخی دیگر تأثیرات فرهنگی و موسیقایی خارجی را وارد آثارشان کردند.

رمانتیسم دوره‌ای بسیار پربار در تاریخ موسیقی بود

میخائیل گلینکا (Mikhail Glinka)

۱۸۰۴-۱۸۵۷ (۱۲۳۶-۱۱۸۳)

آهنگساز روس که با پیوند عناصر موسیقی بومی و سنت اروپایی، زمینه شکل‌گیری مکتب ملی آهنگسازی روسیه را فراهم کرد.

وینچنتسو بلینی (Vincenzo Bellini)

۱۸۰۱-۱۸۳۵ (۱۱۸۰-۱۲۱۴)

آهنگساز ایتالیایی اپرا که با ملودی‌های طولانی، خطوط آوازی گسترده و بیان شاعرانه، یکی از استادان سبک بل‌کانتو بود.

لویی-هکتور برلیوز (Louis-Hector Berlioz)

۱۸۰۳-۱۸۶۹ (۱۱۸۲-۱۲۴۸)

آهنگساز فرانسوی و نوآور ارکسترال که با «سمفونی فانتاستیک» و نگاه تازه به رنگ‌آمیزی صوتی، امکانات ارکستر را گسترش داد.

فلیکس مندلسون (Felix Mendelssohn)

۱۸۰۹-۱۸۴۷ (۱۱۸۸-۱۲۲۶)

آهنگساز آلمانی که ظرافت فرم‌های کلاسیک را با بیان رمانتیک در سمفونی، کنسرتو، موسیقی مجلسی و آثار پیانویی پیوند داد.

فانی مندلسون (Fanny Mendelssohn)

۱۸۰۵-۱۸۴۷ (۱۱۸۴-۱۲۲۶)

آهنگساز و پیانیست آلمانی که بیش از چهارصد اثر نوشت و بسیاری از آثارش به‌دلیل محدودیت‌های اجتماعی زمانه در دوران حیاتش منتشر نشد.

لوئیز فارنک (Louise Farrenc)

۱۸۰۴-۱۸۷۵ (۱۱۸۳-۱۲۵۴)

آهنگساز، پیانیست و مدرس فرانسوی که در موسیقی مجلسی و ارکسترال فعالیت کرد و آثاری ارزشمند برای کوارتت و ارکستر پدید آورد.

روبرت شومان (Robert Schumann)

۱۸۱۰-۱۸۵۶ (۱۱۸۹-۱۲۳۵)

آهنگساز آلمانی که با پیوند موسیقی و ادبیات، در پیانو، لید و موسیقی ارکسترال یکی از شخصی‌ترین زبان‌های رمانتیک را شکل داد.

فردریک شوپن (Frédéric Chopin)

۱۸۱۰-۱۸۴۹ (۱۱۸۹-۱۲۲۸)
آهنگساز و پیانیست لهستانی‌-فرانسوی که تقریبا تمام میراث اصلی خود را برای پیانو نوشت و امکانات بیان‌گرانه این ساز را گسترش داد.

کلارا ویک شومان (Clara Wieck Schumann)

۱۸۱۹-۱۸۹۶ (۱۱۹۸-۱۲۷۵)

پیانیست و آهنگساز آلمانی که در اجرای کنسرت، تفسیر آثار همسرش و گسترش ادبیات پیانو جایگاهی مهم در موسیقی رمانتیک داشت.

فرانتس لیست (Franz Liszt)

۱۸۱۱-۱۸۸۶ (۱۱۹۰-۱۲۶۵)

پیانیست و آهنگساز مجارستانی که تکنیک پیانو، شعر سمفونیک و شیوه اجرای کنسرت را دگرگون کرد و بر نسل‌های بعد اثر گذاشت.

ریشارد واگنر (Richard Wagner)
۱۸۱۳-۱۸۸۳ (۱۱۹۲-۱۲۶۲)

آهنگساز آلمانی و دوست نیچه که موسیقی، نمایش، اسطوره و ارکستراسیون را در قالبی یکپارچه ترکیب کرد و زبان اپرای رمانتیک را گسترش داد.

سزار فرانک (César Franck)

۱۸۲۲-۱۸۹۰ (۱۲۰۱-۱۲۶۹)

آهنگساز فرانسوی‌-بلژیکی که در موسیقی ارکسترال، مجلسی و مذهبی فعالیت کرد و بر شکل‌گیری موسیقی سمفونیک فرانسه اثر گذاشت.

جوزپه وردی (Giuseppe Verdi)

۱۸۱۳-۱۹۰۱ (۱۱۹۲-۱۲۸۰)

آهنگساز بزرگ ایتالیایی اپرا که با آثاری مانند «لا تراویاتا»، «ریگولتو» و «آیدا» به یکی از مهم‌ترین چهره‌های اپرای قرن نوزدهم تبدیل شد.

شارل گونو (Charles Gounod)

۱۸۱۸-۱۸۹۳ (۱۱۹۷-۱۲۷۲)

آهنگساز فرانسوی که با اپراهایی مانند «فاوست» و آثار مذهبی، جایگاهی مهم در موسیقی نمایشی و آوازی فرانسه به دست آورد.

ژاک افنباخ (Jacques Offenbach)

۱۸۱۹-۱۸۸۰ (۱۱۹۸-۱۲۵۹)

آهنگساز فرانسوی‌-آلمانی و از چهره‌های اصلی اپرت که طنز، هجو اجتماعی و موسیقی پرتحرک را در قالبی نمایشی ترکیب کرد.

یوهان اشتراوس اول (Johann Strauss I)

۱۸۰۴-۱۸۴۹ (۱۱۸۳-۱۲۲۸)

آهنگساز و رهبر ارکستر اتریشی که در رواج والس و موسیقی رقص وین نقش مهمی داشت و زمینه شهرت خاندان اشتراوس را فراهم کرد.

یوهان اشتراوس دوم (Johann Strauss II)

۱۸۲۵-۱۸۹۹ (۱۲۰۴-۱۲۷۸)
آهنگساز اتریشی و مشهورترین عضو خاندان اشتراوس که با والس‌هایی مانند «دانوب آبی» و «مارش ایرانی» موسیقی رقص وین را به شهرت جهانی رساند.

یوهانس برامس (Johannes Brahms)

۱۸۳۳-۱۸۹۷ (۱۲۱۲-۱۲۷۶)

آهنگساز آلمانی که با حفظ پیوند با فرم‌های کلاسیک، زبان عمیق و متراکم رمانتیک را در سمفونی، موسیقی مجلسی و پیانو گسترش داد.

ایمی بیچ (Amy Beach)

۱۸۶۷-۱۹۴۴ (۱۲۴۶-۱۳۲۳)

آهنگساز و پیانیست آمریکایی که از مهم‌ترین زنان آهنگساز موسیقی هنری آمریکا بود و «سمفونی گیلیک» از آثار شاخص اوست.

اتل اسمیت (Ethel Smyth)

۱۸۵۸-۱۹۴۴ (۱۲۳۷-۱۳۲۳)

آهنگساز انگلیسی که در اپرا، موسیقی ارکسترال، مجلسی و آوازی فعالیت داشت و از چهره‌های مهم آهنگسازی زنان بریتانیا بود.

سسیل شامیناد (Cécile Chaminade)

۱۸۵۷-۱۹۴۴ (۱۲۳۶-۱۳۲۳)

آهنگساز و پیانیست فرانسوی که با آثار پیانویی و موسیقی مجلسی خود به شهرت بین‌المللی رسید و آثارش در محافل موسیقی بسیار اجرا می‌شد.

الکساندر بورودین (Alexander Borodin)

۱۸۳۳-۱۸۸۷ (۱۲۱۲-۱۲۶۶)

آهنگساز و شیمی‌دان روس که عناصر موسیقی ملی روسیه را با زبان رمانتیک در اپرا، موسیقی مجلسی و آثار ارکسترال درآمیخت.

مودست موسورگسکی (Modest Mussorgsky)

۱۸۳۹-۱۸۸۱ (۱۲۱۸-۱۲۶۰)

آهنگساز روس که با زبان موسیقایی مستقیم، الهام از فرهنگ بومی و توجه به روایت و گفتار، مسیر متفاوتی در رمانتیسم روسی ایجاد کرد.

پیتر ایلیچ چایکوفسکی (Pyotr Ilyich Tchaikovsky)

۱۸۴۰-۱۸۹۳ (۱۲۱۹-۱۲۷۲)

آهنگساز روس که با ملودی‌های پرقدرت، ارکستراسیون رنگارنگ و باله‌هایی مانند «دریاچه قو»، از چهره‌های محبوب رمانتیسم موسیقی شد.

آنتونین دورژاک (Antonín Dvořák)

۱۸۴۱-۱۹۰۴ (۱۲۲۰-۱۲۸۳)

آهنگساز چک که عناصر موسیقی فولکلور و هویت ملی را با فرم‌های کلاسیک و زبان رمانتیک در آثار ارکسترال و مجلسی پیوند داد.

ژرژ بیزه (Georges Bizet)

۱۸۳۸-۱۸۷۵ (۱۲۱۷-۱۲۵۴)

آهنگساز فرانسوی که با اپرای «کارمن» به شهرت جهانی رسید و با زبان نمایشی، ملودی‌های زنده و شخصیت‌پردازی موسیقایی شناخته شد.

ژول ماسنه (Jules Massenet)

۱۸۴۲-۱۹۱۲ (۱۲۲۱-۱۲۹۱)

آهنگساز فرانسوی که اپراهای ملودیک، ارکستراسیون ظریف و بیان نمایشی، از ویژگی‌های اصلی زبان موسیقایی او به‌شمار می‌روند.

ادوارد گریگ (Edvard Grieg)

۱۸۴۳-۱۹۰۷ (۱۲۲۲-۱۲۸۶)

آهنگساز نروژی که عناصر فولکلور و فرهنگ اسکاندیناوی را در زبان رمانتیک خود جای داد و به شکل‌گیری هویت موسیقی ملی نروژ کمک کرد.

نیکلای ریمسکی-کورساکف (Nikolai Rimsky-Korsakov)

۱۸۴۴-۱۹۰۸ (۱۲۲۳-۱۲۸۷)

آهنگساز روس و عضو گروه پنج که با ارکستراسیون رنگارنگ، عناصر فولکلور و آثاری مانند «شهرزاد» شناخته می‌شود.

گابریل اوربن فوره (Gabriel-Urbain Fauré)

۱۸۴۵-۱۹۲۴ (۱۲۲۴-۱۳۰۳)

آهنگساز فرانسوی که در موسیقی مجلسی، پیانو و آواز، زبان هارمونیک ظریف و شخصی پدید آورد و بر نسل‌های بعد تاثیر گذاشت.

ادوارد الگار (Edward Elgar)

۱۸۵۷-۱۹۳۴ (۱۲۳۶-۱۳۱۳)

آهنگساز انگلیسی که با آثار ارکسترال، کنسرتوها و سرودهایش به یکی از مهم‌ترین چهره‌های موسیقی بریتانیا تبدیل شد.

جاکومو پوچینی (Giacomo Puccini)

۱۸۵۸-۱۹۲۴ (۱۲۳۷-۱۳۰۳)

آهنگساز ایتالیایی اپرا که با ملودی‌های تاثیرگذار، درام پرقدرت و آثاری مانند «توسکا» و «لا بوهم» شهرت جهانی یافت.

گوستاو مالر (Gustav Mahler)

۱۸۶۰-۱۹۱۱ (۱۲۳۹-۱۲۹۰)

آهنگساز و رهبر ارکستر اتریشی که ابعاد سمفونی، ارکستراسیون و دامنه بیان موسیقایی را به شکل چشم‌گیری گسترش داد.

کلود دبوسی (Claude Debussy)

۱۸۶۲-۱۹۱۸ (۱۲۴۱-۱۲۹۷)

آهنگساز فرانسوی و از چهره‌های مهم گذار به موسیقی مدرن که با هارمونی‌های تازه، رنگ‌آمیزی صوتی و الهام از طبیعت، زبان موسیقی قرن بیستم را دگرگون کرد.

ریشارد اشتراوس (Richard Strauss)

۱۸۶۴-۱۹۴۹ (۱۲۴۳-۱۳۲۸)

آهنگساز آلمانی که در شعر سمفونیک و اپرا، از ارکستراسیون گسترده و هارمونی پیشرفته برای بیان دراماتیک بهره گرفت.

ژان سیبلیوس (Jean Sibelius)

۱۸۶۵-۱۹۵۷ (۱۲۴۴-۱۳۳۶)

آهنگساز فنلاندی که موسیقی ارکسترال خود را با طبیعت، هویت ملی و ساختارهای سمفونیک پیوند داد و زبان شخصی خود را ساخت.

اریک ساتی (Erik Satie)

۱۸۶۶-۱۹۲۵ (۱۲۴۵-۱۳۰۴)

آهنگساز فرانسوی که با آثار ساده، طنزآمیز و نامتعارف خود، در شکل‌گیری نگرش‌های تازه موسیقی فرانسه و قرن بیستم تاثیر گذاشت.

آلبر روسل (Albert Roussel)

۱۸۶۹-۱۹۳۷ (۱۲۴۸-۱۳۱۶)

آهنگساز فرانسوی که با آمیختن سنت‌ها رمانتیک، امپرسیونیستی و گرایش‌های مدرن، در موسیقی ارکسترال و باله آثاری متمایز آفرید.

الکساندر اسکریابین (Alexander Scriabin)

۱۸۷۲-۱۹۱۵ (۱۲۵۱-۱۲۹۴)

آهنگساز و پیانیست روس که با هارمونی‌های پیشرفته، آکوردهای خاص و ایده‌های عرفانی، زبان موسیقایی بسیار شخصی و نوآورانه‌ای پدید آورد.

سرگئی راخمانینوف (Sergei Rachmaninoff)

۱۸۷۳-۱۹۴۳ (۱۲۵۲-۱۳۲۲)

آهنگساز، پیانیست و رهبر ارکستر روسکه با ملودی‌های گسترده، تکنیک دشوار و بیان رمانتیک عمیق، از مهم‌ترین تداوم‌دهندگان این سنت بود.

آرنولد شونبرگ (Arnold Schoenberg)

۱۸۷۴-۱۹۵۱ (۱۲۵۳-۱۳۳۰)

آهنگساز اتریشی که از تونالیته سنتی فاصله گرفت و با ابداع روش دوازده‌نغمه‌ای، یکی از مسیرهای اصلی موسیقی مدرن را شکل داد.

گوستاو هولست (Gustav Holst)

۱۸۷۴-۱۹۳۴ (۱۲۵۳-۱۳۱۳)

آهنگساز انگلیسی که با مجموعه ارکسترال «سیارات» شهرت یافت و از موسیقی فولکلور، فرهنگ‌های گوناگون و اسطوره‌ها الهام گرفت.

چارلز آیوز (Charles Ives)

۱۸۷۴-۱۹۵۴ (۱۲۵۳-۱۳۳۳)

آهنگساز آمریکایی که با چندلایگی، نقل‌قول موسیقایی و تجربه‌های نامتعارف هارمونیک و ریتمیک، یکی از نوآوران مهم موسیقی مدرن بود.

ژوزف موریس راول (Maurice Ravel)

۱۸۷۵-۱۹۳۷ (۱۲۵۴-۱۳۱۶)

آهنگساز فرانسوی که با ارکستراسیون دقیق، رنگ‌آمیزی صوتی ظریف و ساختارهای شفاف، یکی از استادان برجسته موسیقی مدرن فرانسه شد.

بلا بارتوک (Béla Bartók)

۱۸۸۱-۱۹۴۵ (۱۲۶۰-۱۳۲۴)

آهنگساز مجارستانی که پژوهش گسترده در موسیقی فولکلور را با زبان مدرن، ریتم‌های پیچیده و ساختارهای نوآورانه پیوند داد.

جورجه انسکو (George Enescu)

۱۸۸۱-۱۹۵۵ (۱۲۶۰-۱۳۳۴)

آهنگساز، ویولنیست، پیانیست و رهبر ارکستر رومانیایی که عناصر فولکلور رومانیایی را با سنت موسیقی اروپایی درآمیخت.

آرتور اشنابل (Artur Schnabel)

۱۸۸۲-۱۹۵۱ (۱۲۶۱-۱۳۳۰)

پیانیست و آهنگساز اتریشی که بیش از همه به تفسیر آثار بتهوون، موتسارت و برامس شهرت یافت و در آموزش پیانو نیز اثرگذار بود.

ایگور استراوینسکی (Igor Stravinsky)

۱۸۸۲-۱۹۷۱ (۱۲۶۱-۱۳۵۰)

آهنگساز روس‌تبار که با تغییرات بنیادین سبکی، ریتم‌های پیچیده و تجربه در نئوکلاسیسیسم و دیگر جریان‌ها، از چهره‌های محوری مدرنیسم شد.

زولتان کودالی (Zoltán Kodály)

۱۸۸۲-۱۹۶۷ (۱۲۶۱-۱۳۴۶)

آهنگساز و پژوهشگر مجارستانی که موسیقی فولکلور را در آثارش به‌کار گرفت و همراه با فعالیت‌های آموزشی، رویکردی تازه به آموزش موسیقی ایجاد کرد.

آنتون وبرن (Anton Webern)

۱۸۸۳-۱۹۴۵ (۱۲۶۲-۱۳۲۴)

آهنگساز اتریشی که آثار بسیار فشرده و استفاده ساختاری از روش دوازده‌نغمه‌ای، او را به یکی از چهره‌های مهم مکتب دوم وین تبدیل کرد.

آلبان برگ (Alban Berg)

۱۸۸۵-۱۹۳۵ (۱۲۶۴-۱۳۱۴)

آهنگساز اتریشی و عضو مکتب دوم وین که روش دوازده‌نغمه‌ای را با بیان دراماتیک، عاطفی و رنگ‌آمیزی گسترده ترکیب کرد.

قرن بیستم: ۱۹۰۰-تاکنون [۱۲۷۹-تاکنون]

موسیقی کلاسیک در قرن بیستم از میان نرفت؛ بلکه خود را از نو اختراع کرد و هیچ روند یا سبک واحدی بر این دوره مسلط نبود و آهنگسازان از چهره‌های نسبتا سنتی، مانند شوستاکوویچ و ویلیام شومان، تا آهنگسازان بسیار تجربه‌گرا، مانند کارلهاینتس اشتوکهاوزن، گسترده بودند.

بسیاری از آهنگسازان از جریان‌های هنری غالب زمان خود، از امپرسیونیسم و فوتوریسم گرفته تا اکسپرسیونیسم و پست‌مدرنیسم، تاثیر گرفتند. آهنگسازانی مانند جرج گرشوین و اندرو لوید وبر نه‌تنها مرزهای ساختار کلاسیک را جابه‌جا کردند، بلکه می‌توان آن‌ها را از چهره‌های پیشگام موسیقی پاپ آمریکایی نیز دانست.

نادیا بولانژه (Nadia Boulanger)

۱۸۸۷-۱۹۷۹ (۱۲۶۶-۱۳۵۸)

آهنگساز، مدرس و رهبر ارکستر فرانسوی که از تاثیرگذارترین آموزگاران موسیقی قرن بیستم بود و نسل‌های متعددی از آهنگسازان را آموزش داد.

سرگئی پروکفیف (Sergei Prokofiev)

۱۸۹۱-۱۹۵۳ (۱۲۷۰-۱۳۳۲)

آهنگساز و پیانیست روس که با هارمونی‌های جسورانه، ریتم‌های پرقدرت و ترکیب سنت کلاسیک با زبان مدرن، از چهره‌های برجسته موسیقی قرن بیستم شد.

لیلی بولانژه (Lili Boulanger)

۱۸۹۳-۱۹۱۸ (۱۲۷۲-۱۲۹۶)

آهنگساز فرانسوی که با وجود عمر کوتاه، در آثار آوازی و ارکسترال خود زبان موسیقایی شخصی و رنگ‌آمیزی هارمونیک متمایزی ایجاد کرد.

جرج آنتیل (George Antheil)

۱۹۰۰-۱۹۵۹ (۱۲۷۹-۱۳۳۸)

آهنگساز آمریکایی و از چهره‌های آوانگارد که با ریتم‌های تند، سازهای کوبه‌ای و تجربه‌های غیرمعمول، مرزهای موسیقی مدرن را گسترش داد.

آرون کوپلند (Aaron Copland)

۱۹۰۰-۱۹۹۰ (۱۲۷۹-۱۳۶۹)

آهنگساز آمریکایی که عناصر فولکلور، جاز و زبان مدرن را در موسیقی هنری خود ترکیب کرد و سبک مشخصی برای موسیقی آمریکایی ساخت.

کارل ارف (Carl Orff)

۱۹۸۲-۱۸۹۵ (۱۲۷۴-۱۳۶۱)

آهنگساز آلمانی که با «کارمینا بورانا» شهرت جهانی یافت و با رویکرد آموزشی خود، روش اورف را در آموزش موسیقی گسترش داد.

جرج گرشوین (George Gershwin)

۱۸۹۸-۱۹۳۷ (۱۲۷۷-۱۳۱۶)

آهنگساز و پیانیست آمریکایی که جاز، موسیقی عامه‌پسند و سنت کنسرتی را در آثاری مانند «راپسودی در بلو» به هم پیوند داد.

فرانسیس پولنک (Francis Poulenc)

۱۸۹۹-۱۹۶۳ (۱۲۷۸-۱۳۴۲)

آهنگساز فرانسوی و عضو گروه شش که نئوکلاسیسیسم، ملودی‌های روشن، طنز و موسیقی مذهبی را در زبان شخصی خود ترکیب کرد.

ادوارد کندی الینگتون (Edward Kennedy Ellington)

۱۸۹۹-۱۹۷۴ (۱۲۷۸-۱۳۵۳)

آهنگساز، پیانیست و رهبر ارکستر آمریکایی که با گسترش زبان جاز و رنگ‌آمیزی ارکسترال، تاثیری اساسی بر موسیقی قرن بیستم گذاشت.

موریس دوروفله (Maurice Duruflé)

۱۹۰۲-۱۹۸۶ (۱۲۸۱-۱۳۶۵)

آهنگساز و ارگ‌نواز فرانسوی که به‌ویژه با موسیقی مذهبی، آثار ارگ و «رکوئیم» خود در سنت موسیقی فرانسه شناخته می‌شود.

لنوکس برکلی (Lennox Berkeley)

۱۹۰۳-۱۹۸۹ (۱۲۸۲-۱۳۶۸)

آهنگساز انگلیسی که در موسیقی مجلسی، آوازی و ارکسترال فعالیت کرد و از سنت موسیقی فرانسه، به‌ویژه فوره و راول، تاثیر پذیرفت.

ادوارد توبین (Eduard Tubin)

۱۹۰۵-۱۹۸۲ (۱۲۸۴-۱۳۶۱)

آهنگساز استونیایی که عناصر فولکلور و هویت ملی را با زبان سمفونیک مدرن ترکیب کرد و مجموعه‌ای مهم از سمفونی‌ها پدید آورد.

دیمیتری شوستاکوویچ (Dmitri Shostakovich)

۱۹۰۶-۱۹۷۵ (۱۲۸۵-۱۳۵۴)
آهنگساز روس که سمفونی‌ها، کوارتت‌ها، اپراها و آثار مجلسی او از مهم‌ترین نمونه‌های موسیقی قرن بیستم به‌شمار می‌روند.

الیویه مسیان (Olivier Messiaen)

۱۹۰۸-۱۹۹۲ (۱۲۸۷-۱۳۷۱)

آهنگساز فرانسوی که هارمونی‌های نو، ریتم‌های غیرغربی، آواز پرندگان و مضامین مذهبی را در زبانی شخصی و نوآورانه ترکیب کرد.

ساموئل باربر (Samuel Barber)

۱۹۱۰-۱۹۸۱ (۱۲۸۹-۱۳۶۰)

آهنگساز آمریکایی که با حفظ پیوندهایی با بیان رمانتیک، آثاری ارکسترال، آوازی و مجلسی با ملودی‌های ماندگار آفرید.

ویلیام شومان (William Schuman)

۱۹۱۰-۱۹۹۲ (۱۲۸۹-۱۳۷۱)

آهنگساز و مدیر فرهنگی آمریکایی که سنت موسیقی هنری آمریکا را با زبان مدرن در آثار ارکسترال و آوازی خود ترکیب کرد.

جان کارلو منوتی (Gian Carlo Menotti)

۱۹۱۱-۲۰۰۷ (۱۲۹۰-۱۳۸۶)

آهنگساز و نمایشنامه‌نویس ایتالیایی‌-آمریکایی که بیشتر با اپراهای روایی، کوتاه و قابل‌دسترس برای مخاطبان گسترده شناخته می‌شود.

ژان فرانسه (Jean Françaix)

۱۹۱۲-۱۹۹۷ (۱۲۹۱-۱۳۷۶)

آهنگساز فرانسوی که موسیقی مجلسی و ارکسترال او با شفافیت، ظرافت، شوخ‌طبعی و توجه دقیق به فرم شناخته می‌شود.

بنجامین بریتن (Benjamin Britten)

۱۹۱۳-۱۹۷۶ (۱۲۹۲-۱۳۵۵)

آهنگساز انگلیسی که در اپرا، موسیقی آوازی و آثار ارکسترال، زبان شخصی و روایی خود را شکل داد و جایگاهی مهم در موسیقی بریتانیا یافت.

برند آلویس تسیترمان (Bernd Alois Zimmermann)

۱۹۱۸-۱۹۷۰ (۱۲۹۷-۱۳۴۹)

آهنگساز آلمانی که تکنیک‌های گوناگون، نقل‌قول موسیقایی، چندسبکی و عناصر مدرن را در ساختاری پیچیده و شخصی کنار هم قرار داد.

ارنست تاملینسون (Ernest Tomlinson)

۱۹۲۴-۲۰۱۵ (۱۳۰۳-۱۳۹۴)

آهنگساز و تنظیم‌کننده انگلیسی که در موسیقی ارکسترال، تنظیم و تولیدات رادیویی فعالیت داشت و آثار متنوعی برای مخاطبان عمومی نوشت.

پیتر لمب (Peter Lamb)

۱۹۲۵-۲۰۱۳ (۱۳۰۴-۱۳۹۲)

آهنگساز و موسیقی‌دان بریتانیایی که در موسیقی ارکسترال و آثار معاصر فعالیت کرد و بخشی از میراث خود را به موسیقی هنری اختصاص داد.

موسیقی کلاسیک در قرن بیستم از میان نرفت؛ بلکه خود را از نو اختراع کرد و هیچ روند یا سبک واحدی بر این دوره مسلط نبود

کارلهاینتس اشتوکهاوزن (Karlheinz Stockhausen)

۱۹۲۸-۲۰۰۷ (۱۳۰۷-۱۳۸۶)

آهنگساز آلمانی و از پیشگامان موسیقی الکترونیک، موسیقی فضایی و آوانگارد که امکانات تازه‌ای برای سازمان‌دهی صدا و زمان آزمود.

ویلیام ماتیاس (William Mathias)

۱۹۳۴-۱۹۹۲ (۱۳۱۳-۱۳۷۱)

آهنگساز ولزی که در موسیقی کرال، مذهبی، ارکسترال و مجلسی فعالیت داشت و زبان آهنگسازی خود را با سنت موسیقی ولز پیوند زد.

آروو پرت (Arvo Pärt)

۱۹۳۵-تاکنون (۱۳۱۴-تاکنون)

آهنگساز استونیایی که با سبک مینیمال مذهبی و نظام موسوم به «تینتینابولی» به یکی از شناخته‌شده‌ترین آهنگسازان معاصر تبدیل شد.

جان راتر (John Rutter)

۱۹۴۵-تاکنون (۱۳۲۴-تاکنون)

آهنگساز و رهبر کر انگلیسی که بیشتر با آثار کرال، مذهبی، سرودها و تنظیم‌های آوازی خود در میان مخاطبان موسیقی کرال شناخته می‌شود.

جان آدامز (John Adams)

۱۹۴۷-تاکنون (۱۳۲۶-تاکنون)

آهنگساز و رهبر ارکستر آمریکایی که با ترکیب مینیمالیسم، ارکستراسیون گسترده و عناصر موسیقی آمریکایی، به یکی از چهره‌های مهم موسیقی کلاسیک معاصر تبدیل شد.

اندرو لوید وبر (Andrew Lloyd Webber)

۱۹۴۸-تاکنون (۱۳۲۷-تاکنون)

آهنگساز و تهیه‌کننده بریتانیایی تئاتر موزیکال که با آثاری مانند «شبح اپرا»، «گربه‌ها» و «اویتا» شهرت جهانی پیدا کرد.

مکس ریشتر (Max Richter)

۱۹۶۶-تاکنون (۱۳۴۵-تاکنون)

آهنگساز آلمانی‌تبار بریتانیایی که موسیقی مینیمال، الکترونیک و ارکسترال را در آثاری مانند «Sleep» و «The Blue Notebooks» ترکیب می‌کند.

موسیقی؛ تاریخی که هنوز ادامه دارد

نگاهی به این گاه‌شمار نشان می‌دهد که تاریخ موسیقی کلاسیک مسیری خطی و ساده از یک سبک به سبک دیگر نبوده است. موسیقی رنسانس از میراث قرون وسطی بهره گرفت، باروک بسیاری از امکانات تازه موسیقی آوازی و سازی را توسعه داد، کلاسیک به فرم و تعادل ساختاری اهمیت بیشتری بخشید و رمانتیسم دامنه بیان شخصی، ارکستراسیون و هویت ملی را گسترش داد. در قرن بیستم نیز این مسیر بیش از هر زمان دیگری متنوع شد و آهنگسازان با تونالیته، ریتم، سازبندی، فناوری و حتی تعریف خودِ موسیقی به شیوه‌های متفاوتی برخورد کردند.

البته هیچ گاه‌شماری نمی‌تواند تمام این پیچیدگی را در خود جای دهد. بسیاری از آهنگسازان در مرز میان دوره‌ها قرار می‌گیرند و جریان‌های موسیقایی نیز هم‌زمان و در تعامل با یکدیگر شکل گرفته‌اند. حتی ممکن است نام‌هایی باشند که از سوی ما دیده نشده‌اند و یا علی‌رغم تاثیر زیاد در طول تاریخ نایده گرفته شده باشند. با این حال، شناخت چهره‌های مهم هر دوره می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای شنیدن و مطالعه عمیق‌تر موسیقی کلاسیک باشد؛ از گیوم دو ماشو و پالسترینا تا باخ، موتسارت و بتهوون و از واگنر و چایکوفسکی تا استراوینسکی، مسیان و آهنگسازان معاصر. همچنین باید گفت که موسیقی در این لحظه پایان نمی‌پذیرد و مطمئنا مطلبی که در آینده نوشته می‌شود، می‌توان نام‌های بیشتری را در خود داشته باشد و یا دوره‌ای جدید در خود داشته باشد.

هیچ گاه‌شماری نمی‌تواند تمام این پیچیدگی را در خود جای دهد. بسیاری از آهنگسازان در مرز میان دوره‌ها قرار می‌گیرند و جریان‌های موسیقایی نیز هم‌زمان و در تعامل با یکدیگر شکل گرفته‌اند.

نظر شما درباره این مطلب و موسیقی کلاسیک چیست؟

در این گاه‌شمار، تنها بخشی از مسیر طولانی موسیقی کلاسیک را مرور کردیم؛ اما حالا نوبت شماست،  اگر قرار باشد فقط یک آهنگساز را از میان این گاه‌شمار انتخاب کنید، چه کسی را انتخاب می‌کنید و چرا؟ شما کدام آهنگساز یا دوره موسیقی را بیشتر دوست دارید و کدام اثر را برای شنیدن به دیگران پیشنهاد می‌کنید؟ تجربه و انتخاب خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما و دیگر علاقه‌مندان موسیقی به اشتراک بگذارید.